Natuurlijk kennen we allemaal het beeld zoals dat geschetst wordt in sprookjes en films. In een romantische setting ontstaat de eerste ontmoeting en twee mensen worden razend verliefd. Vervolgens een lastige periode of crisis en daarna: zij leefden nog lang en gelukkig!

In de liefde is het iets minder rooskleurig en is de weg een stuk minder rechttoe rechtaan. Het is een hobbelige, kronkelige weg vol met ups en downs. Volgens Linda Carroll, Amerikaanse relatietherapeut, zijn er wel bepaalde fases te onderscheiden.

De vijf fases in een relatie volgens Linda Carroll

Elke relatie doorloopt de volgende vijf fases:

1. Verliefdheid
2. Twijfel en verwijdering
3. Ontgoocheling en experiment
4. Toenadering en keuze
5. Toegewijde liefde

Waar bevinden jullie je op dit moment? Als je weet in welke fase je zit, kun je een route vinden uit wat misschien voelt als een moeras in de mist. En misschien geruststellend om te weten: elke relatie kent fases waarin het als één grote anticlimax voelt.

Deze fases hebben tijd nodig. Ook in relaties die al 10, 20 of 30 jaar duren kan volop groei plaatsvinden. De fases spelen bovendien een belangrijke rol in relatietherapie. In deze blog lees je wat de fases betekenen en hoe je er constructief mee om kunt gaan.

Eerste relatiefase: Verliefdheid

Wat kenmerkt de verliefdheidsface?

In deze eerste fase zijn jullie verliefd, willen jullie zoveel mogelijk bij elkaar zijn en alles met elkaar delen. In de gepassioneerde seks voelen jullie je volledig verbonden. Grenzen vervagen in het verlangen om één te zijn en misschien maak je keuzes die je nooit voor mogelijk had gehouden.

Door aanraking en nabijheid maakt je lichaam veel dopamine en oxytocine aan: gelukshormonen die euforie geven, maar ook maken dat je minder rationeel bent. Verliefdheid wordt niet voor niets een wederzijdse verstandverbijstering genoemd. Door de roze bril is er weinig oog voor de lastige kanten van je partner of de relatie.

Tips voor de verliefdheidsfase

• Geniet volop van deze heerlijke periode vol energie en vlinders.
• Blijf je bewust van je eigen emoties en eventuele twijfels.
• Onderzoek vage twijfels met mensen die dicht bij je staan: waar komen ze vandaan?
• Neem in deze fase liever geen grote levensbeslissingen.
• Afstand is brandstof voor aantrekkingskracht: neem af en toe ruimte en speel met verlangen.

Tweede relatiefase: Twijfel en verwijdering

Wat gebeurt er in deze fase?

In deze fase worden de verschillen zichtbaarder en ontstaan er twijfels. De eigenschappen die in het begin aantrekkelijk waren, gaan je in deze fase juist tegenstaan. Het relaxte voelt lui, betrouwbaarheid wordt een keurslijf en vrijheid kan als losbandig worden ervaren.

Meningsverschillen en ruzies ontstaan, vaak over onderwerpen die dieper liggen dan het gesprek zelf. Wereldbeelden, verlangens en patronen botsen. Hoewel je rationeel weet dat aanpassen geen oplossing is, verlang je er soms toch naar: “Waarom ben je niet wat meer zoals ik?” Loslaten, vooral van de eigen beelden, kan zo lastig zijn.

Vaak proberen partners terug te keren naar de eenheid van de verliefdheidsfase door:

• verschillen te ontkennen of
• de ander te overtuigen van het eigen gelijk

Beide leiden tot verstikkende, weinig productieve en terugkerende discussies.

Tips voor de fase van twijfel en verwijdering

• Blijf constructief met elkaar in gesprek en onderzoek elkaars standpunten.
• Leer ruzie maken en samen compromissen sluiten.
• Kijk naar ieders behoeften, grenzen en verwachtingen.
• Gun elkaar eigenheid en een eigen pad, ook als dat spanning oproept.
• Besef dat losmaken vaak verlatings- en bindingsangst oproept.

Derde relatiefase: Ontgoocheling en experiment

De ‘winter’ van de relatie

In deze fase verschuift het ‘wij’ weer naar ‘ik’. Wie ben ik los van de relatie? Als je de druk kunt weerstaan om terug te keren naar samensmelting, ontstaat ruimte voor herstel van eigen identiteit en zelfrespect. Onafhankelijk zijn van hoe het met je relatie gaat.

Verkennen in de buitenwereld kan vele vormen hebben. We storten ons op werk, kinderen, hobby’s. Maar ook ontrouw kan in deze fase een rol spelen. Als jullie je verschillen in behoeftes en verlangens niet uitgesproken hebben, jullie liefdesleven niet onderhouden hebben en samen op de bank in slaap gevallen zijn, maakt dat de relatie kwetsbaar voor verleidingen van buiten.

Het kan voelen alsof er niets meer van de relatie over is. Liefde en zorgzaamheid compleet verdwenen zijn en je je eenzaam en geïsoleerd voelt in de relatie. Linda Carroll noemt dit ‘de winter van je relatie‘. De verschillen lijken onoverbrugbaar. Afhankelijk van jullie stijl uit zich dit in heftige ruzies of juist in afstand en stilte.

Tips voor de fase van ontgoocheling en experiment

• Maak schoon schip: wegstoppen werkt niet meer.
• Maak jezelf zichtbaar met je behoeften, gevoelens en kwetsbaarheid.
• Schuld en schaamte horen bij deze fase en kunnen helend werken.
• Kijk bij ontrouw naar ieders aandeel en wat eraan voorafging.
• Zoek begeleiding om dit proces veilig en zorgvuldig te doorlopen.

In deze fase verruil je de roze bril voor een donkere. Die kun je alleen zelf afzetten door actief te zoeken naar wat je wél wilt. Breng wat je buiten de relatie leert weer terug in de relatie. Juist nu zijn gezamenlijke momenten essentieel.

Vierde relatiefase: Toenadering en keuze

Bewust kiezen voor elkaar

In deze fase hebben jullie de gevarenzone achter je gelaten. Jullie hebben jezelf leren kennen en geleerd om verschillen te dragen zonder direct in aanval of verdediging te schieten.

Bij meningsverschillen denken jullie eerst na, in plaats van dat je automatisch met je oude reactie komt en je met elkaar in die negatieve dans terechtkomt. Een ‘nee’ voelt niet langer als afwijzing, maar als een uitdrukking van wie de ander is. Niet elke discussie escaleert meer, omdat er respect is ontstaan voor elkaars eigenheid.

Vanuit acceptatie ontstaat de mogelijkheid om bewust voor elkaar te kiezen: met alles wat er is, inclusief de minder mooie kanten. Dit kan een keuze zijn vanuit liefde en levenslust. Of een verstandskeuze die leidt tot een rustige, maar vlakke status quo: de ruzies worden niet meer aangegaan, de relatie speelt zich af in de bovenlaag en er zit niet veel leven meer in.

Hernieuwde seksualiteit hoort bij deze fase. Het ‘wij’ biedt ruimte aan twee zelfstandige individuen met eigen verlangens. Niet meer een verstikkende ‘ik heb nodig’, maar een uitnodigende ‘ik zou graag willen’.

Tips voor de fase van toenadering en keuze

• Maak tijd voor elkaar en geniet van hernieuwde intimiteit.
• Blijf nieuwsgierig naar elkaars verlangens en behoeften.
• Verwar mildheid niet met gemakzucht: blijf elkaar uitdagen. Blijf je uitspreken en investeren in gezamenlijke groei.

Vijfde relatiefase: Toegewijde liefde

Diepe verbinding en vrijheid

In deze fase is er sprake van wederzijdse afhankelijkheid én eigen draagkracht. Jullie kunnen jezelf zijn, los van elkaar, en tegelijkertijd genieten van de synergie van de relatie.

Intimiteit, kwetsbaarheid en emotionele voeding zijn rijk aanwezig. In tegenstelling tot verliefdheid is er nu het besef dat imperfectie onvermijdelijk én waardevol is. Deze fase wordt gekenmerkt door rust, speelsheid en lichtheid.

Op dit punt ben je in staat om met elkaar om te gaan op een manier die trouw is aan je eigen diepste waarden en overtuigingen. Daarbij steun je je partner om hetzelfde te doen, zelfs als dit lastig is. De verbinding tussen het individu en het wij gaat steeds gemakkelijker.

Tips voor de fase van toegewijde liefde

• Geniet van jullie samenzijn en blijf ook goed voor jezelf zorgen.
• Selfcare versterkt niet alleen jou, maar ook de relatie.
• Gebruik de bedding van jullie liefde om ook anderen te inspireren.

De fases in een relatie: waar staan jullie?

Nu je weet welke fases een relatie kan doorlopen, kunnen jullie samen onderzoeken waar jullie staan. 

Het is vaak lastig om op eigen kracht uit de fases Twijfel en verwijdering en Ontgoocheling en experiment te komen. Relatietherapie kan helpen om je eigen patronen helder te krijgen, weer regie te voelen en opnieuw verbinding te maken.

Geen idee welke fase op jullie van toepassing is? Neem gerust contact op, ik denk graag met jullie mee.